Meclis'te farklı tarihlerde kabul edilen kanun tekliflerine göre; Türkiye Cumhuriyeti'nin 4 bayramı vardı. Bunlar; 23 Nisan Bayramı, 2 Kasım Hakimiyet Bayramı, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı ve 30 Ağustos Zafer Bayramı. Ancak 19 Mayıs, 1938 yılına kadar resmi bir bayram olarak kutlanmadı.

S F006Eb0B74C1801680E5Ed9A000Cec

19 Mayıs'ı diğer bayramlardan ayıran en önemli özelliği, bir "sonuç" değil, bir "başlangıç" olarak tarihte yer almasında yatıyordu. Zira Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk'a "1919 senesi Mayıs'ının 19. günü Samsun'a çıktım" diye başlıyordu.

93326 1187459060

"MEĞER O KİŞİ VATAN MÜJDECİSİYMİŞ"

Edhem Veysi Bey “Gazi Günü” başlıyla 1927 yılında yayınladığı yazısında, Atatürk'ün Samsun'a çıkışını şöyle anlatıyordu:

"Ordu müfettişi unvanıyla memleketimize adım atan bu şahsiyeti, o günlerde kimse tam olarak anlayamamıştı. Çünkü o dönemde millet, içinde bulunduğu ruh haliyle, sağlıklı değerlendirmeler yapabilecek durumda değildi. Farklı ve gereksiz tartışmaların yarattığı kargaşa ortamında adeta kendinden geçmişti.

Xaa D C S N Di A J Gw V Nw 636938585169801

O büyük şahsiyet, Samsun’da bir hafta sessizce kaldı. Çevresini gözlemledi, insanları dinledi. Ardından yolunu Anadolu’nun içlerine çevirdi. İşte o andan itibaren, bu şahsiyetin gerçek kimliği yavaş yavaş anlaşılmaya başlandı. Meğer o kişi sadece bir ordu müfettişi değilmiş; aslında bir vatan müjdecisiymiş. Üç yıl sonra milletin kavuşacağı şanlı bağımsızlığın müjdesini getirmiş."

3792115 36Cd41Adbf8B0Ea2Ea73Fd6C
Gazi Mustafa Kemal Atatürk - 19 Mayıs 1938

SAMSUN'DA "GAZİ GÜNÜ" İLAN EDİLDİ

Atatürk'ün Samsun'a çıktığı tarih olan 19 Mayıs, Samsun'da 1926 yılından itibaren "Gazi Günü" olarak kutlanmaya başlandı. Bundan sonra 19 Mayıs, programlı törenlerle her sene kutlanmaya devam etti.

1927 yılında Samsun Vilâyeti tarafından hazırlanan Cumhuriyet Bayramı kutlama programı önce Samsun Gazetesi'nde yayımlandı. Ardından el ilanları olarak halka dağıtıldı ve şehrin çeşitli noktalarına asıldı.

17653405126 69A5A4C729 O

Kutlama programı doğrultusunda törenler, fabrika ve demiryolu kuruluşlarının düdüklerini çalmasıyla başladı. Parkta yapılan ilk törenin ardından, Samsun halkının 1926 yılında Mustafa Kemal Atatürk’e hediye ettiği Gazievi’nin önüne geçildi. Burada günün anlam ve önemine dair konuşmalar yapıldı.

Törenin devamında Mecidiye Caddesi takip edilerek belediye binasına yüründü. Akşam saatlerinde belediyede bir şükran balosu düzenlendi, gece ise şehirde fener alayları yapıldı.

Tan Gazetesi 3792115 4F024B9Bd6E8D9Dec68B0245
Tan gazetesi - 25 Mayıs 1933

Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan açılışta müjdeli haber! “75 milyar metreküp doğalgaz bulduk" Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan açılışta müjdeli haber! “75 milyar metreküp doğalgaz bulduk"

KARDEŞLİK KARMASI

19 Mayıs'ın "Atatürk Günü" olarak kabul edilmesinin ardından, 24 Mayıs 1935'te Güneş spor öncülüğünde "Kardeşlik Karması" düzenlendi. İstanbul'da gün boyu süren kutlamalarda Beşiktaş-Güneş spor karması ile Fenerbahçe-Galatasaray karması karşı karşıya geldi. Gösterileri yaklaşık 20 bin kişi izledi.

1926 yılında Samsun'dan başlayan kutlamalar, 1935 yılından itibaren her yıl düzenlenerek önce İstanbul, Ankara ve İzmir'e ardından tüm ülkeye ulaştı.

Tan Gazetesi 2+3792115 7526Ee2Db2941C325Fb9614F

Tan gazetesi - 20 Mayıs 1936

SONRADAN EKLENDİ

27 Mayıs 1935'te TBMM'de kabul edilen "Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkındaki 2739 sayılı kanun"da 19 Mayıs yine yer almadı. Buna göre; 30 Ağustos Zafer Bayramı, 23 Nisan Ulusal Egemenlik Bayramı, 1 Mayıs Bahar Bayramı, 1 Ocak Yılbaşı Günü olarak kabul edilmiş ve ayrıca Şeker Bayramı'nda üç, Kurban Bayramı'nda da dört gün tatil yapılmasına karar verildi. Ancak, 20 Haziran 1938'de yapılan düzenlemeyle kanun teklifine "Gençlik ve Spor Bayramı, Mayıs’ın 19’uncu günüdür" maddesi eklenerek resmen bayram ilan edildi.

3792115 A8C71Ba80492E1241Df4345B

19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı, 20 Haziran 1938’de 19. yıldönümünden sonra bir yasa ile kabul edildi. Halbuki Samsun’da 1926’dan, yedinci yıldönümünden itibaren “Gazi Günü" ya da "19 Mayıs Bayramı" adıyla kullandı. Atatürk, 19 Mayıs gösterilerini ölümünden 6 ay kadar önce, Ankara’da 19 Mayıs Stadyumu’nda son kez izledi.

Cumhuriyet Gazetesi 3792115 77384D1F3E7E120893E98C78

Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 19 Mayıs kutlamalarını 1938'de son kez izlerken...